Verwarmingsvermogen is geen stroomverbruik
kW is vermogen: hoeveel warmte de warmtepomp op een moment kan leveren of hoeveel elektrisch vermogen hij opneemt. kWh is energie over een periode. Houd ook daarbij warmte en elektriciteit uit elkaar: een warmtepomp haalt warmte uit de omgeving, waardoor geleverde warmte niet gelijk is aan gebruikte stroom.
COP is de verhouding tussen warmteafgifte en elektrische opname bij bepaalde meetomstandigheden. SCOP beschrijft ruimteverwarming over een gestandaardiseerd stookseizoen. Controleer klimaat en watertemperatuur bij de opgegeven waarde. Voor je eigen gemeten seizoensrendement, ook SPF genoemd, deel je de geleverde warmte door de gebruikte elektriciteit over dezelfde periode. Neem aan beide kanten dezelfde installatieonderdelen mee.
Begin met een meetplan voor jouw installatie
Milieu Centraal adviseert het verbruik apart bij te houden en bij volledig elektrisch een stroommeter te laten plaatsen. Laat bij een vaste aansluiting passende meting installeren. Leg vast wat elke meter omvat; alleen de buitenunit meten kan onderdelen missen.
- Breng de elektrische voedingen in kaart: buitenunit, binnenunit, pompen, regeling en eventuele verwarmingselementen in toestel of voorraadvat.
- Laat aangeven welke daarvan achter de installatiemeter vallen en welke apart worden gemeten. Tel een onderdeel dat al in het totaal zit niet opnieuw op.
- Noteer begin- en eindstand in kWh met datum en tijd. Bewaar dagelijks of wekelijks de standen, bedrijfsmodus en wijzigingen in instellingen.
- Controleer bij appgegevens of het elektriciteit, geleverde warmte of omgevingswarmte betreft, of het gemeten of berekend is en welke onderdelen meetellen.
Energy Systems Catapult: afzonderlijke meters en meetgrenzen (pdf)
Hybride, volledig elektrisch en warm tapwater
Bij een gebruikelijke hybride installatie verzorgt de ketel warm tapwater en helpt hij met verwarmen. Noteer daarom ook het gasverbruik. Minder warmtepompstroom kan betekenen dat de ketel meer werk doet. Bij volledig elektrisch horen ook douche- en kraanwater bij de elektrische vraag. Vergelijk beide systemen dus per taak, met dezelfde comfortvraag.
Neem elektrische bijverwarming afzonderlijk op als die aanwezig is. Noteer ook het legionellaprogramma van het voorraadvat en eventuele koeling. Controleer welke onderdelen daarvoor draaien en waar hun stroom wordt gemeten. Zo kun je een piek aan een taak koppelen voordat je conclusies trekt.
Stroomverbruik berekenen: een controleerbaar voorbeeld
De basis per taak is: elektriciteit in kWh = geleverde warmte in kWh ÷ rendement over diezelfde periode. Gebruik voor een jaar geen losse COP bij gunstig weer. Hieronder zijn alle getallen bewust gekozen rekenaannames voor één fictief jaar, geen verbruiksprognose of gemiddelde woning.
- Ruimteverwarming door de warmtepomp: aangenomen 12.000 kWh warmte, jaarverhouding warmte/stroom 4. Dat vraagt 12.000 ÷ 4 = 3.000 kWh elektriciteit.
- Tapwater via de warmtepomp: aangenomen 2.000 kWh warmte aan het voorraadvat, inclusief de warmte voor vatverliezen, jaarverhouding 2,5. Dat vraagt 2.000 ÷ 2,5 = 800 kWh elektriciteit.
- Elektrisch element: aangenomen nog 300 kWh warmte, buiten de twee bovenstaande warmteposten. Bij de aangenomen omzetting van één op één vraagt dat 300 kWh elektriciteit.
- Overige pompen, regeling en stand-by: aangenomen 200 kWh elektriciteit, volledig buiten de twee aangenomen jaarverhoudingen.
Tel bijverwarming en hulpverbruik maar één keer
Het fictieve totaal is 3.000 + 800 + 300 + 200 = 4.300 kWh elektriciteit. In dit voorbeeld omvatten de twee jaarverhoudingen alleen de warmtepomp zelf. Bij een andere berekening kunnen bijverwarming en hulpverbruik al in het rendement zitten. Voeg die posten dan niet nogmaals toe. Controleer dus zowel de warmteposten als de definitie van het gebruikte rendement.
Begin bij je eigen berekening met onderbouwde warmtebehoeften en passende rendementsgegevens voor verwarming en tapwater afzonderlijk. Gasverbruik kun je niet rechtstreeks als geleverde warmte invullen: koken, tapwater en ketelverliezen moeten eerst worden onderscheiden. De voorbeeldgetallen hierboven zeggen niets over het verbruik van SigenFlux.
Bereken je stroomverbruik
Reken met warmte en elektriciteit over hetzelfde jaar. Gebruik per taak een passend jaarrendement en tel extra stroom maar één keer mee. Deze tool rekent geen gasverbruik om naar warmte.
E = Qruimte / Rruimte + Qtap / Rtap + Eelement + Ehulp
E is elektriciteit in kWh per jaar, Q is uitsluitend door de warmtepomp geleverde warmte in kWh per jaar en R is de jaargemiddelde verhouding warmte/stroom voor die taak en meetgrens. Qtap omvat ook vatverlies. Warmte van ketel of elektrisch element hoort niet bij Q.
Dit rekenscenario is geen persoonlijke verbruiksprognose of voorspelling voor een SigenFlux-model. Controleer je aannames met het meetplan voor jouw installatie. Alleen met passende metingen en dezelfde meetgrens kun je het werkelijke jaarverbruik vergelijken.
Van meterstanden naar een bruikbare vergelijking
Een tweede hypothetisch voorbeeld: de afgesproken installatiemeter staat maandag op 10.120 kWh en de volgende maandag op hetzelfde tijdstip op 10.184 kWh. Het verschil is 64 kWh elektriciteit voor precies die week en die gemeten onderdelen. Voor rendement heb je daarnaast een warmtemeting nodig; alleen een stroommeter geeft geen SPF.
Bewaar bij elke periode de buitentemperatuur, kamertemperatuur, verwarmde vertrekken, warmwatergebruik en eventuele ketelbijdrage. Vermenigvuldig een koude winterdag of een zomerdag met alleen tapwater niet met 365. Vergelijk maanden en uiteindelijk een volledig jaar, met dezelfde meetgrens en zichtbare verschillen in weer en gebruik.
Ligt het verbruik hoger dan berekend? Controleer eerst periode, ontbrekende gegevens en meetgrens. Kijk daarna welke taak of welk element de extra kWh verklaart en of instellingen of gebruik veranderden. Bespreek onverklaarde pieken met de installateur aan de hand van die gegevens.
Vaillant: invloed van temperatuur, woning en warmwatergebruik
Netafname is niet hetzelfde als warmtepompverbruik
De slimme meter bij je netaansluiting registreert stroom van en naar het net voor de hele woning. Hij is geen afzonderlijke warmtepompmeter. Zonnestroom die je direct gebruikt komt niet als netafname langs die meter. Ook teruglevering is niet de volledige opwek: daarvoor gebruik je de opbrengstmeting van de zonnepanelen.
Houd daarom installatieverbruik, zonneopwek, netafname en teruglevering apart. Een lagere netafname bewijst op zichzelf niet dat de warmtepomp minder elektriciteit gebruikt. De aparte gids hieronder behandelt de combinatie met zonnepanelen verder.
